Οι συμφωνίες ΕΕ–Mercosur με απλά λόγια
Οι σχέσεις ΕΕ–Mercosur διέπονται από δύο συμφωνίες στο πλαίσιο μιας εκσυγχρονισμένης και ολοκληρωμένης εταιρικής σχέσης που καλύπτει πολιτικό διάλογο και εμπορική συνεργασία. Η ΕΕ έχει επίσης θεσπίσει ειδικούς κανόνες για να προστατεύσει τον γεωργικό τομέα της.
Μια μακροχρόνια εταιρική σχέση
Η ΕΕ και η Mercosur, ένας εμπορικός συνασπισμός της Νότιας Αμερικής αποτελούμενος από την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, είναι στενοί σύμμαχοι και ομονοούντες εταίροι, τους οποίους ενώνει η κοινή δέσμευση υπέρ της πολυμέρειας και του βασισμένου σε κανόνες διεθνούς εμπορίου. Αν και πλήρες μέλος της Mercosur από τον Ιούλιο του 2024, η Βολιβία δεν αποτελεί μέρος των συμφωνιών, διότι οι διαπραγματεύσεις είχαν σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί πριν από την προσχώρησή της.
Συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur
Η συμφωνία εταιρικής σχέσης συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία και την τομεακή δέσμευση. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για το εμπόριο και τις επενδύσεις, οι οποίες θα τεθούν σε πλήρη εφαρμογή μόλις συναφθεί και τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.
Η συμφωνία εταιρικής σχέσης θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως:
- η βιώσιμη ανάπτυξη
- το περιβάλλον και η δράση για το κλίμα
- ο ψηφιακός μετασχηματισμός
- τα ανθρώπινα δικαιώματα
- η κινητικότητα
- η καταπολέμηση της τρομοκρατίας
- η διαχείριση κρίσεων
Θα βοηθήσει επίσης να προαχθεί στενότερος συντονισμός σε πολυμερή φόρουμ και σε ό,τι αφορά παγκόσμιες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων της κλιματικής αλλαγής, της διατήρησης της ειρήνης και της μετανάστευσης, και θα διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε μια σειρά θεμάτων, από τη διακυβέρνηση έως την τεχνολογική καινοτομία.
Μέτρα διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα
Για την προστασία του γεωργικού τομέα της ΕΕ και ορισμένων ευαίσθητων γεωργικών προϊόντων τα οποία ενδέχεται να εκτεθούν στον ανταγωνισμό που θα δημιουργήσουν οι εισαγωγές, η ΕΕ θέσπισε ειδικό κανονισμό για μέτρα διασφάλισης στο πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur, ο οποίος μεταφέρει στο δίκαιο της ΕΕ τις διατάξεις διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα που προβλέπουν οι συμφωνίες EMPA και iTA.
Συγκεκριμένα ο κανονισμός καθορίζει πώς μπορεί η ΕΕ να αναστείλει προσωρινά τις δασμολογικές προτιμήσεις για τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από τη Mercosur, εάν οι εισαγωγές αυτές ζημιώνουν τους παραγωγούς της ΕΕ. Έχει ως βάση τα υφιστάμενα εργαλεία διασφάλισης της ΕΕ, αλλά εισάγει ταχύτερες διαδικασίες και απλούστερους μηχανισμούς ενεργοποίησης για να κινηθούν έρευνες με σκοπό την προστασία των γεωργών της ΕΕ.
Έως ότου θεσπιστεί μόνιμο νομικό πλαίσιο, η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει διμερή μέτρα διασφάλισης στα γεωργικά προϊόντα στο πλαίσιο της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας, μεταξύ άλλων επιβάλλοντας δασμούς για να αντιμετωπιστούν τυχόν απότομες αυξήσεις των εισαγωγών ή/και πτώσεις των τιμών που διαταράσσουν τις αγορές των τοπικών προϊόντων. Επιπλέον, θα εφαρμοστούν ενισχυμένες απαιτήσεις παρακολούθησης για προϊόντα που υπόκεινται σε δασμολογικές ποσοστώσεις, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, το χοιρινό κρέας, η ζάχαρη, η αιθανόλη, το ρύζι, το μέλι, ο αραβόσιτος και το γλυκό καλαμπόκι.
Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ζητήσουν από την Επιτροπή να κινήσει έρευνες διασφάλισης. Σε περίπτωση που το πράξει, η Επιτροπή υποχρεούται να ενημερώνει πλήρως και εγκαίρως το Συμβούλιο σχετικά με κάθε προβλεπόμενη δράση.
Στις 5 Μαρτίου 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τον κανονισμό για την εφαρμογή των διμερών ρητρών διασφάλισης για τα γεωργικά προϊόντα. Ο κανονισμός θα εφαρμοστεί στην ενδιάμεση εμπορική συμφωνία από την έναρξη της ισχύος της και θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται αφού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur.
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αποτελεί μια σύνθετη εξέλιξη για τον αγροτικό τομέα. Από τη μία πλευρά, δημιουργεί νέες εμπορικές προοπτικές και ενισχύει τη διεθνή συνεργασία. Από την άλλη, εντείνει τον ανταγωνισμό, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα προϊόντα.
Ωστόσο, τα ενσωματωμένα μέτρα διασφάλισης δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει τη σημασία της προστασίας των παραγωγών της. Για τον Έλληνα αγρότη, η σωστή ενημέρωση και η προσαρμογή στα νέα δεδομένα θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής.
Για περισσότερες πληροφορίες: ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ
