Το φαινόμενο της ανθεκτικότητας
Η ανθεκτικότητα είναι μια φυσική ικανότητα ορισμένων ατόμων ενός πληθυσμού να επιβιώνουν μετά από εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων, ακόμη και όταν αυτά χρησιμοποιούνται στη σωστή και εγκεκριμένη δόση. Τα άτομα αυτά επιβιώνουν, αναπαράγονται και μεταφέρουν τα ανθεκτικά χαρακτηριστικά τους στις επόμενες γενιές, σύμφωνα με τον βασικό κανόνα της εξέλιξης: «οι ισχυρότεροι επιβιώνουν».
Η συνεχής χρήση Φ.Π. με τον ίδιο τρόπο δράσης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που ευνοούν τη δημιουργία ανθεκτικών πληθυσμών. Με την πάροδο του χρόνου, οι πληθυσμοί αυτοί εξαπλώνονται, με αποτέλεσμα τη μειωμένη αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων σκευασμάτων και την ανάγκη για περισσότερες ή εντονότερες παρεμβάσεις.
Γιατί είναι σημαντική η διαχείριση της ανθεκτικότητας;
Η σωστή διαχείριση της ανθεκτικότητας δεν προστατεύει μόνο την καλλιέργεια, αλλά προσφέρει πολλαπλά οφέλη στον παραγωγό και στο περιβάλλον. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
1. μικρότερος αριθμός εφαρμογών ανά καλλιεργητική περίοδο,
2. εξοικονόμηση χρόνου και κόστους εργασίας,
3. διασφάλιση της ποιότητας και της ποσότητας της παραγωγής,
4. μειωμένη έκθεση του χρήστη στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα,
5. μικρότερη επιβάρυνση του τελικού προϊόντος και του περιβάλλοντος.
Η διαχείριση της ανθεκτικότητας αποτελεί, επομένως, βασικό πυλώνα της αειφόρου γεωργίας, συνδυάζοντας την οικονομική βιωσιμότητα με την περιβαλλοντική προστασία.
Ποιες οι βασικές αρχές διαχείρισης της ανθεκτικότητας;
Ο στόχος μιας αποτελεσματικής στρατηγικής διαχείρισης της ανθεκτικότητας είναι η πρόληψη ή η καθυστέρηση της εμφάνισής της. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την εφαρμογή συγκεκριμένων βασικών αρχών:
1. Πιστή τήρηση των οδηγιών χρήσης και των δοσολογιών που αναγράφονται στην ετικέτα του Φ.Π.
2. Αποφυγή συνεχούς χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων που ανήκουν στην ίδια ομάδα.
3. Εναλλαγή Φ.Π. με διαφορετικό τρόπο δράσης.
4. Συνδυασμός χημικών με καλλιεργητικά και μη χημικά μέτρα, στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας.
Ο «χρυσός κανόνας» της εναλλαγής
Κεντρικό στοιχείο στη διαχείριση της ανθεκτικότητας αποτελεί η εναλλαγή φυτοπροστατευτικών προϊόντων που ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες και έχουν διαφορετικό τρόπο δράσης. Όλα τα Φ.Π. της ίδιας ομάδας παρουσιάζουν παρόμοιο μηχανισμό δράσης και, συνεπώς, παρόμοια συμπεριφορά ως προς την ανάπτυξη ανθεκτικότητας.
Η ταξινόμηση των δραστικών ουσιών πραγματοποιείται από διεθνείς επιτροπές, όπως:
- IRAC για τα εντομοκτόνα,
- FRAC για τα μυκητοκτόνα,
- HRAC για τα ζιζανιοκτόνα.
Εάν αναπτυχθεί ανθεκτικότητα σε ένα Φ.Π. μιας συγκεκριμένης ομάδας, είναι ιδιαίτερα πιθανό να εμφανιστεί μειωμένη αποτελεσματικότητα και στα υπόλοιπα προϊόντα της ίδιας ομάδας.
Σημαντικές επισημάνσεις
Η φαινομενική αναποτελεσματικότητα μιας εφαρμογής δεν σημαίνει πάντα ότι έχει αναπτυχθεί ανθεκτικότητα. Παράγοντες όπως η λανθασμένη δοσολογία, ο ακατάλληλος ψεκαστικός εξοπλισμός ή οι μη ευνοϊκές καιρικές συνθήκες μπορεί επίσης να επηρεάσουν το αποτέλεσμα
Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο:
- να χρησιμοποιούνται μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα,
- να ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες της ετικέτας,
- να επιλέγεται ο κατάλληλος εξοπλισμός για κάθε καλλιέργεια.
Πηγή: ΕΣΥΦ
