Πέμπτη, 26 Απριλίου 2018

Καρπόκαψα (Cydia pomonella), o σημαντικότερος εχθρός της μηλιάς!

Γράφει: η Ομάδα γεωπόνων της Farmacon - Farmacon Team
Καρπόκαψα (Cydia pomonella), o σημαντικότερος εχθρός της μηλιάς!

Η καρπόκαψα των μηλοειδών, Cydia pomonella (Linnaeus) (Lepidoptera: Tortricidae), είναι ο σημαντικότερος εχθρός της μηλιάς.

Είναι είδος διαδεδομένο σχεδόν σε όλο τον κόσμο και εμφανίζει μεγάλη ικανότητα προσαρμογής σε διάφορες περιβαλλοντικές συνθήκες. Στην Ελλάδα η καρπόκαψα είναι εχθρός μεγίστης οικονομικής σημασίας.

Περιγραφή - Βιολογικός κύκλος

Τα βασικά στάδια ανάπτυξης του εντόμου αυτού είναι:

αυγό

► 5 προνυμφικά στάδια

► νύμφη (χρυσαλίδα)

► ενήλικο

cydia1

Το ενήλικο είναι γκρίζα πεταλούδα, μήκους περίπου 7-10mm με άνοιγμα πτερών 14-24mm. Τα εμπρόσθια πτερά έχουν χρώμα τέφρας, καταλήγουν σε κοντούς κροσσούς και φέρουν εγκάρσιες σκούρες γκρίζες ή καφε-σταχτί γραμμές με αποτέλεσμα να μη διακρίνεται εύκολα όταν αναπαύεται πάνω στο κορμό ή σε βραχίονες των δένδρων των μηλοειδών.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στο πίσω τμήμα τους υπάρχει μια μεγάλη σκούρα καστανή, σχεδόν μεταλλική, κηλίδα που θυμίζει μάτι, αφού πλαισιώνεται από 2 μπρούτζινες αστραφτερές γραμμές σαν παρένθεση. Διαχωρίζεται από το υπόλοιπο του πτερού με μία θαμπή μαύρη στενή λωρίδα. Τα οπίσθια πτερά που δεν διακρίνονται σε θέση ανάπαυσης, έχουν χρώμα ερυθροκαφετί χαλκού.

Κάθε έτος από Απρίλιο έως και Σεπτέμβριο στη Ν. Ευρώπη συμπληρώνει από 2 έως 4 γενιές, τις λιγότερες στις ορεινές-ψυχρές περιοχές και τις περισσότερες στις πεδινές-θερμές.

Η ανάπτυξη του εντόμου επηρεάζεται κυρίως από τη θερμοκρασία αέρος και τη φωτοπερίοδο και η ανάπτυξη κάθε σταδίου διαρκεί λιγότερο όσο οι κλιματικές αυτές παράμετροι αυξάνονται. Διαχειμάζει σαν αναπτυγμένη λευκή προνύμφη σε διάπαυση, μέσα σε αραιό βομβύκιο που υφαίνει σε ρωγμές του φλοιού των δένδρων ή σε προφυλαγμένες θέσεις στο έδαφος. Νυμφώνεται νωρίς την άνοιξη. Το εύρος θερμοκρασιών στο οποίο το έντομο αναπτύσσεται είναι από 10 έως 34,40C.

Τα ενήλικα πετάνε κυρίως μετά το δειλινό και κατά τη διάρκεια της νύχτας σε όχι μεγάλες αποστάσεις (μέγιστο για ωοτοκία 240m, γεγονός που διευκολύνει την αντιμετώπιση του με μεθόδους παρεμπόδισης του ζευγαρώματος). Η πτήση ευνοείται από θερμοκρασίες 130C και άνω το δειλινό και η πτήση για ζευγάρωμα ευνοείται από θερμοκρασίες 15,60C-200C κατά το δειλινό, σχετική ατμοσφαιρική υγρασία 60-75% και από απουσία έντονων βροχοπτώσεων και ισχυρών ανέμων.

Τα θηλυκά εκλύουν τη φερομόνη codlemone, ώστε να έλκουν τα αρσενικά και αυτή παραγόμενη συνθετικά χρησιμοποιείται σε φερομονικές παγίδες για τη παρακολούθηση της πτήσης τους. Η διάρκεια κάθε πτήσης κυμαίνεται από 4 έως 10 εβδομάδες, συνήθως όμως περί τις 40-55 ημέρες. Τα ενήλικα έλκονται από πηγές φωτός και δένδρα κοντά σε φώτα.

Ζευγαρώνουν κατά κανόνα πάνω από τη κόμη των δένδρων και τα περισσότερα αυγά της 1ης γενιάς αποτίθενται στα φύλλα των κορυφών, γι αυτό οι παγίδες πρέπει να τοποθετούνται περί τα 2 m πάνω από το έδαφος και οι ψεκασμοί να καλύπτουν καλά τις κορυφές της κόμης. Η ωοτοκία λαμβάνει χώρα στο ίδιο εικοσιτετράωρο μετά το ζευγάρωμα και οπωσδήποτε με θερμοκρασίες 12-270C. Συνολικά η περίοδος ωοτοκίας διαρκεί συνήθως 30-45 ημέρες και με κατάλληλη παρακολούθηση του εντόμου και των κλιματικών συνθηκών μπορούμε να γνωρίζουμε πότε αρχίζει, όπως και πότε αρχίζουν οι εκκολάψεις, για να επέμβουμε έγκαιρα με εντομοκτόνα που δρουν από το αυγό. Κάθε θηλυκό αποθέτει 4 έως 10 αυγά, της πρώτης γενιάς πάνω στα φύλλα και των επομένων γενεών κατά κανόνα πάνω στους καρπούς. Η προνύμφη εκκολάπτεται συνήθως σε 12 με 5 ημέρες.

Οι νεαρές προνύμφες για έξοδο από το αυγό τρώγουν τμήμα του περιβλήματος του, (οπότε έτσι λαμβάνουν και δόση εντομοκτόνων που απορροφήθηκαν από τη μεμβράνη του περιβλήματος του αυγού, όσες βέβαια μπόρεσαν να εκκολαφθούν). Το μέγιστο των εκκολάψεων συμβαίνει συνήθως 5-6 ημέρες μετά από το μέγιστο των συλλήψεων ενηλίκων στις φερομονικές παγίδες, (οπότε τότε είναι πιο αποτελεσματική η επέμβαση με κλασικό προνυμφοκτόνο). Στη 1η γενιά μετά από μια σύντομη φάση περιπλάνησης και στις επόμενες γενιές αμέσως μετά την εκκόλαψη η προνύμφη εισέρχεται στο καρπό και τρέφεται από τη σάρκα του και από τους πρωτεϊνούχους σπόρους του. Αναπτύσσεται μέσα στο καρπό για 5-2,5 εβδομάδες και μετά βγαίνει αφήνοντας ορατή οπή εξόδου για να νυμφωθεί σε υπόλευκο βομβύκιο σε ρωγμές ή πληγές του φλοιού του κορμού ή στο έδαφος κοντά στο κορμό. Διάρκεια νύμφωσης: 4-1,5 εβδομάδες. Το φθινόπωρο που η φωτοπερίοδος μειώνεται, μπαίνει σε διάπαυση και διαχειμάζει.

Συμπτώματα - Ζημία

Οι προνύμφες είναι αυτές που ζημιώνουν τους καρπούς τρεφόμενες στο εσωτερικό τους. Οι προνύμφες της 1ης γενιάς μετά από μικρή περιπλάνηση προσβάλουν τους καρπούς της μηλιάς όταν χάνουν το χνούδι τους, πρακτικά όταν φθάνουν σε διάμετρο 2cm.

Κατά κανόνα εισέρχεται 1 προνύμφη σε κάθε καρπό, συνήθως από σημεία κοντά στο κάλυκα ή στο ποδίσκο ή από σημεία που ακουμπάνε σε άλλους καρπούς ή φύλλα ή κλάδους. Οι προνύμφες των επόμενων γενεών κατά κανόνα εκκολάπτονται πάνω στο καρπό και κατευθείαν εισέρχονται σε αυτόν. Με τα στοματικά τους μόρια ανοίγουν πολύ μικρή οπή εισόδου στους καρπούς, αλλά τα αποκομμένα τεμάχια της επιδερμίδας δεν τα καταπίνουν (επομένως δεν θανατώνονται από εντομοκτόνα που δρουν με κατάποση όπως και από το βάκιλο της Θουριγγίας) αλλά τα συνδέουν με μετάξινο νήμα που βγάζουν από το στόμα τους.

cydia2

Έτσι φράζουν την οπή ώστε να μην εισέλθει άλλο έντομο σε αυτή, γι’ αυτό αμέσως μετά δεν είναι εύκολα ορατή. Μέσα στο καρπό η προνύμφη ανοίγει στοά καθώς τρεφόμενη με τη σάρκα του κατευθύνεται προς τη κοιλότητα των σπόρων , το εσωτερικό των οποίων επίσης τρώει. Η περιοχή που διαβρώνει γεμίζει από τα αποχωρήματα της (κοκκώδη περιττώματα), τα οποία απομακρύνει διευρύνοντας στη συνέχεια τη μικρή στοά εισόδου της στο καρπό, ή συνηθέστερα απομακρύνοντας τα από άλλη πλευρική στοά που ανοίγει για το σκοπό αυτό . Έτσι προδίδει τη παρουσία της μέσα στο καρπό, αφού αυτά φαίνονται στο άνοιγμα της στοάς στην επιφάνεια του καρπού συνήθως να κρέμονται συνδεδεμένα με μετάξινα νήματα. Οι καρποί που προσβάλλονται νωρίς κατά κανόνα πέφτουν. Οι υπόλοιποι χάνουν την εμπορική τους αξία. Η κάθε προνύμφη συμπληρώνει τη διατροφή της σε 1 ή και σε 2 καρπούς και εξέρχεται από το καρπό για να νυμφωθεί, αφήνοντας ορατή οπή εξόδου η οποία αποτελεί θύρα εισόδου παθογόνων, με αποτέλεσμα συχνά οι προσβεβλημένοι καρποί να σαπίζουν.

Καταπολέμηση

Κρίσιμα στάδια για καταπολέμηση:

► Βασικά τα αυγά & οι νεαρές προνύμφες.

► Επίσης διαπαύουσες προνύμφες & ενήλικα.

Κρίσιμη είναι η έγκαιρη αντιμετώπιση 1ης και 2ης γενιάς ώστε το έντομο να μην προλάβει να αναπτύξει υψηλούς πληθυσμούς.

Σε περιοχές που το έντομο υπάρχει αν επιβεβαιωθεί έναρξη της πτήσης και οι κλιματικές συνθήκες την ευνοούν προγραμματίζεται ψεκασμός κατά την ωοτοκία περίπου εβδομάδα μετά την έναρξη πτήσης με εντομοκτόνα που δρουν στο αυγό ή μέσω του αυγού (IGRs-ρυθμιστές ανάπτυξης εντόμων, rynaxypyr), ενώ μετά από τις εκκολάψεις μπορεί να εφαρμοσθούν προνυμφοκτόνα.

cydia3

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εφαρμογή ωοκτόνων με κάλυψη της επιφάνειας των καρπών όταν αρχίζει η ωοτοκία της 2ης γενιάς, αφού αυτή γίνεται απευθείας επί των καρπών και οι προνύμφες εισέρχονται άμεσα μέσα σε αυτούς.

Σε χώρες του εξωτερικού μελετάται η χρήση καολίνης με ψεκασμό κατά τις περιόδους που αναμένεται ωοτοκία ώστε αυτή να εμποδίζεται, χωρίς όμως υψηλή αποτελεσματικότητα. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει οι συγκομισθέντες καρποί να πληθούν καλά ή καλύτερα να πληθούν και να βουρτσιστούν πριν την συσκευασία τους.

Στην περίπτωση βιολογικής καλλιέργειας απαιτείται η συνδυασμένη χρήση όλων των διαθέσιμων μεθόδων ώστε να επιτευχθεί όσο το δυνατόν πιο ικανοποιητική αποτελεσματικότητα ελέγχου του εχθρού.

✔ Καλλιεργητικά μέτρα

► Εγκατάσταση του οπωρώνα όχι κοντά σε φώτα

► Κατάλληλο κλάδεμα διαμόρφωσης που να επιτρέπει τα ψεκαζόμενα εντομοκτόνα να φθάνουν σε όλα τα σημεία της κόμης.

► Κατάλληλη ρύθμιση του ψεκαστικού μηχανήματος, ώστε το ψεκαστικό διάλυμα να καλύπτει επαρκώς τα κορυφαία τμήματα της κόμης.

► Εφαρμογή μεθόδου παρεμπόδισης (σύγχυσης) του ζευγαρώματος

► Μαζική παγίδευση-θανάτωση των ενήλικων αρσενικών με φωτεινές παγίδες

► Πρόνοια για φιλοξενία πουλιών το χειμώνα στον οπωρώνα ώστε να τρώγουν τις προνύμφες που διαχειμάζουν στις ρωγμές του φλοιού.

✔ Χημικά μέτρα (εγκεκριμένες δραστικές ουσίες)

✔ Φυσικοί εχθροί

► Βάκιλος Θουριγγίας

Τριχόδερμα

► Αρπακτικά είδη των Miridae, Thripidae

► Beauveria bassiana.

 

 

 

Σχετικά Άρθρα

  • Γιάννουλη Λάρισας
  • Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
  • 2410-669107 & 2410-669108
  • 2410-669109

Όλα τα αγροτικά εφόδια καθηµερινά ενηµερωµένα µ’ ένα κλικ.

Αξιόπιστα κείµενα. Υψηλής ποιότητας φωτογραφίες.

Ψηφιακά εργαλεία αναγνώρισης και διαχείρισης προβληµάτων.

To blog διαχειρίζεται και ενημερώνει η Farmacon

Μια πρωτοπόρος εταιρία στο χώρο που παρέχει άμεση και έγκυρη ενημέρωση για όλα τα θέματα που αφορούν τον αγροτικό τομέα.

Δείτε πως μπορούν να σας βοηθήσουν οι καινοτόμες υπηρεσίες μας μέσα από την ιστοσελίδα της Farmacon.

Γνωρίστε τις υπηρεσίες μας