Στη μελέτη αναλύθηκαν 25 δείγματα μελισσών, καθένα από διαφορετικό περιστατικό θνησιμότητας. Τα δείγματα προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Από την Πελοπόννησο συλλέχθηκαν 5 δείγματα, από την Κρήτη 4 δείγματα, από την Εύβοια και τη Χίο υπήρχαν από 2 δείγματα, ενώ από τη Λέσβο 1 και από τη Λευκάδα 2. Από τη Θεσσαλία, στην περιοχή της Καρδίτσας, προήλθαν 2 δείγματα. Στη Βόρεια Ελλάδα, από τον Έβρο και γενικότερα τη Θράκη, συλλέχθηκαν 4 δείγματα. Υπήρχε επίσης 1 δείγμα από το Καρπενήσι στην Κεντρική Ελλάδα και 2 δείγματα από την Αττική.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν εντοπίζεται ένας συγκεκριμένος υπεύθυνος. Αντί για αυτό, καταγράφεται ταυτόχρονη παρουσία δεκάδων χημικών ουσιών. Στα δείγματα ανιχνεύθηκαν περισσότερες από 50 διαφορετικές ενώσεις. Περιλαμβάνονται φυτοφάρμακα, φαρμακευτικά κατάλοιπα, βιομηχανικές ουσίες, πλαστικοποιητές και φυσικές φυτικές ενώσεις. Οι μέλισσες εκτίθενται σε όλα αυτά κατά την αναζήτηση τροφής και τα μεταφέρουν πίσω στην κυψέλη.

Τα φυτοφάρμακα εμφανίζονται συχνά, αλλά όχι σε επίπεδα που να εξηγούν από μόνα τους τον άμεσο θάνατο. Οι συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν βρίσκονται κάτω από τα όρια οξείας τοξικότητας. Παρ’ όλα αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζονται πολλαπλές δραστικές ουσίες μαζί, όπως εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα, που συνυπάρχουν στο ίδιο δείγμα. Η ταυτόχρονη παρουσία αυτών των ουσιών δημιουργεί συνθήκες συνδυαστικής δράσης. Η επίδραση δεν περιορίζεται σε μία ουσία, αλλά στο σύνολο των εκθέσεων. Ακόμη και όταν κάθε ουσία ξεχωριστά βρίσκεται σε χαμηλή συγκέντρωση, ο συνδυασμός μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, τη συμπεριφορά και τη συνολική αντοχή της μέλισσας.

Στα δείγματα καταγράφηκαν επίσης ουσίες που σχετίζονται με τη νευρολογική λειτουργία, όπως νικοτίνη και φαρμακευτικά κατάλοιπα. Η παρουσία τους συνδέεται με διαταραχές στη μάθηση, στη μνήμη και στον προσανατολισμό. Αυτές οι λειτουργίες είναι κρίσιμες για την επιστροφή στην κυψέλη και τη συλλογική οργάνωση της αποικίας. Παράλληλα εντοπίστηκαν βιομηχανικοί ρύποι και ουσίες όπως φθαλικοί εστέρες και ενώσεις τύπου PFAS. Πρόκειται για χημικά που παραμένουν στο περιβάλλον και μπορούν να συσσωρεύονται. Η μελέτη δεν αποδίδει άμεσα τον θάνατο σε αυτές τις ουσίες, αλλά καταγράφει την παρουσία τους ως μέρος του συνολικού φορτίου που δέχεται η μέλισσα. Σε ορισμένα δείγματα εντοπίστηκαν και συνδυασμοί που είναι γνωστό ότι αλληλεπιδρούν, όπως πυρεθροειδή μαζί με μυκητοκτόνα. Τέτοιοι συνδυασμοί μπορούν να αυξήσουν την τοξικότητα πέρα από αυτή που θα αναμενόταν από κάθε ουσία ξεχωριστά.

Η μελέτη δεν αποδίδει αιτιότητα σε μία συγκεκριμένη ουσία ή ομάδα ουσιών. Αυτό που καταγράφει είναι η έκθεση σε πολλαπλούς παράγοντες ταυτόχρονα και η πιθανότητα οι επιδράσεις να είναι σωρευτικές και υποθανατηφόρες. Οι μέλισσες εκτίθενται συνεχώς σε ένα περιβάλλον όπου συνυπάρχουν αγροχημικά, ρύποι και φυσικές ουσίες, χωρίς να υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ τους. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός οργανισμού που λειτουργεί υπό διαρκή χημική επιβάρυνση. Οι θάνατοι δεν συνδέονται απαραίτητα με μία οξεία έκθεση, αλλά με συνθήκες που επηρεάζουν σταδιακά τη λειτουργία της αποικίας. Παρόλα αυτά σύμφωνα με τους ερευνητές, τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνευτούν ως ενδεικτικά των προτύπων έκθεσης και όχι ως αντιπροσωπευτικά των ευρύτερων τάσεων σε επίπεδο πληθυσμού μελισσών.

Πηγή: Baira Eirini, Evangelia N. Tzanetou, Electra Manea-Karga, Kyriaki Machera, and Konstantinos M. Kasiotis. 2026. “Non-Targeted and Targeted Screening of Organic Contaminants in Honeybees’ Death Incidents in Greece: A Story Beyond Pesticides” Journal of Xenobiotics 16, no. 2: 64. https://doi.org/10.3390/jox16020064