Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι βιοδιεγέρτες έχουν αποκτήσει σημαντικό ρόλο. Όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να βοηθήσουν τα φυτά να ανταποκριθούν καλύτερα στις δύσκολες συνθήκες, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνοι τους τη λύση.

Τι είναι οι βιοδιεγέρτες;

Οι βιοδιεγέρτες είναι προϊόντα που ενεργοποιούν φυσικούς μηχανισμούς του φυτού και το βοηθούν να αξιοποιεί καλύτερα το νερό και τα θρεπτικά στοιχεία. Παράλληλα, αυξάνουν την ανθεκτικότητά του απέναντι σε αβιοτικές καταπονήσεις, όπως η ξηρασία, η αλατότητα και οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες.

Δεν αντικαθιστούν τα λιπάσματα ή τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης διαχείρισης της καλλιέργειας.

Τι συμβαίνει στα φυτά όταν επικρατεί καύσωνας;

Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν πολλές βασικές λειτουργίες του φυτού. Η φωτοσύνθεση μειώνεται, τα φύλλα χάνουν πιο γρήγορα νερό και το φυτό αναγκάζεται να καταναλώσει περισσότερη ενέργεια για να προστατευθεί.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα είναι: 

• μάρανση των φύλλων,
• εγκαύματα στους καρπούς,
• πτώση ανθέων ή μικρών καρπών,
• καθυστέρηση στην ανάπτυξη,
• μικρότερη παραγωγή.

Πώς βοηθούν οι βιοδιεγέρτες;

Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι οι βιοδιεγέρτες δεν μπορούν να σταματήσουν έναν καύσωνα. Μπορούν όμως να κάνουν το φυτό πιο ανθεκτικό, ώστε να περιοριστούν οι αρνητικές επιπτώσεις.

Ανάλογα με τη σύνθεσή τους, βοηθούν:

• να διατηρείται η φωτοσύνθεση σε καλύτερα επίπεδα,
• να μειώνονται οι βλάβες στα φυτικά κύτταρα,
• να αξιοποιείται αποτελεσματικότερα το νερό,
• να αναπτύσσεται καλύτερα το ριζικό σύστημα,
• να ανακάμπτει γρηγορότερα το φυτό μετά από μια περίοδο υψηλών θερμοκρασιών.

Ποιοι βιοδιεγέρτες έχουν μελετηθεί περισσότερο;

Εκχυλίσματα φυκιών

Τα εκχυλίσματα φυκιών, και ιδιαίτερα εκείνα που προέρχονται από το Ascophyllum nodosum, είναι από τους πιο μελετημένους βιοδιεγέρτες.

Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να βοηθήσουν τα φυτά να διατηρούν καλύτερη υδατική ισορροπία, να ενισχύσουν τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας και να μειώσουν τις επιπτώσεις του θερμικού στρες.

Αμινοξέα και υδρολύματα πρωτεϊνών

Τα προϊόντα που περιέχουν αμινοξέα φαίνεται ότι βοηθούν τα φυτά να ανακάμπτουν πιο γρήγορα μετά από έντονη καταπόνηση. Παράλληλα, συμβάλλουν στη διατήρηση της φωτοσυνθετικής δραστηριότητας και της ζωτικότητας του φυλλώματος.

Χουμικά και φουλβικά οξέα

Οι ουσίες αυτές ενισχύουν κυρίως το ριζικό σύστημα. Ένα καλά ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα σημαίνει καλύτερη πρόσληψη νερού, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό όταν οι θερμοκρασίες είναι πολύ υψηλές.

Τι λένε οι πρόσφατες έρευνες;

Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί αρκετές μελέτες που αξιολόγησαν την αποτελεσματικότητα των βιοδιεγερτών σε διάφορες καλλιέργειες.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, όταν εφαρμόζονται σωστά και την κατάλληλη χρονική στιγμή, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της παραγωγής και της ποιότητας των προϊόντων, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης θερμικής καταπόνησης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η καλλιέργεια, οι καιρικές συνθήκες, ο χρόνος εφαρμογής και το είδος του προϊόντος.

Δεν αρκούν από μόνοι τους

Οι βιοδιεγέρτες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις σωστές καλλιεργητικές πρακτικές.

Για να προστατευτεί αποτελεσματικά μια καλλιέργεια από τον καύσωνα απαιτείται συνδυασμός μέτρων, όπως:

• σωστή άρδευση,
• ισορροπημένη λίπανση,
• καλή θρέψη των φυτών,
• εφαρμογή των βιοδιεγερτών πριν ή στα πρώτα στάδια του θερμικού στρες.

Η κλιματική αλλαγή κάνει τους καύσωνες ολοένα και συχνότερους, αυξάνοντας την ανάγκη για λύσεις που βοηθούν τις καλλιέργειες να αντέχουν στις δύσκολες συνθήκες.

Οι σύγχρονες επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι οι βιοδιεγέρτες μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση του θερμικού στρες. Δεν αποτελούν «θαυματουργή λύση», αλλά όταν χρησιμοποιούνται σωστά και συνδυάζονται με ορθές καλλιεργητικές πρακτικές, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας των φυτών, της παραγωγής και της ποιότητας των προϊόντων.

Βιβλιογραφία

1. Rouphael, Y., & Colla, G. (2020). Biostimulants in agriculture. Frontiers in Plant Science. https://doi.org/10.3389/fpls.2020.00040

2. Ali, S., et al. (2022). Strategies and prospects for biostimulants to alleviate abiotic stress in plants. Frontiers in Plant Science. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.1024243

3. The Effects of High Temperature Stress and Its Mitigation Through the Application of Biostimulants in Controlled Environment Agriculture. (2025). Agronomy. https://doi.org/10.3390/agronomy15122742