Πολλές φορές κρίνεται αναγκαία η αφαίρεση κλάδων από τους κορμούς των δένδρων (οπωροφόρων και μη) με εργαλεία κοπής ξύλου ή δενδροκομικά εργαλεία χειρός για κλάδεμα. Άλλες φορές αυτή η αφαίρεση μπορεί να γίνει από άλλες δράσεις όπως χτυπήματα με διάφορους τρόπους (π.χ. μεταξύ των κλάδων, με σώματα του περιβάλλοντος, κ.λπ.), μετεωρολογικά φαινόμενα (π.χ. άνεμοι, κεραυνοί, κ.λπ.), δράση ζώων (π.χ. αρκούδες, αγριογούρουνα, κ.λπ.), νεκρώσεις από παθογόνα ξύλου, κ.ά. Τα τραύματα που προκύπτουν είναι πιθανώς επιβλαβή για το δένδρο με δύο τρόπους. Άμεσα, λόγω επηρεασμού των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού επειδή διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ των διαφόρων οργάνων ή επειδή αφαιρείται τμήμα υλικών τα οποία θα διατίθονταν σε άλλες λειτουργίες του δένδρου και έμμεσα, λόγω διευκόλυνσης της προσβολής από άλλους παθογόνους παράγοντες.

Οι ξυλώδεις ιστοί των μεγαλύτερης ηλικίας τμημάτων των δένδρων (π.χ. κεντρικός κορμός), προσπαθούν να επουλώσουν το τραύμα που προκύπτει από τον ακρωτηριασμό, αν και με μικρότερη ευχέρεια ή ρυθμό σε αντίθεση με τους ιστούς που βρίσκονται στα νεαρότερα τμήματα του δένδρου. Με την πρόκληση του ακρωτηριασμού, ξεκινάει κυτταρική δραστηριότητα στο κάμβιο των παρυφών του τραύματος. Τα καμβιακά κύτταρα πολλαπλασιάζονται δακτυλιωτά δημιουργώντας τον λεγόμενο επουλωτικό ‘κάλλο’, ο οποίος εξαπλώνεται σιγά-σιγά (μακρά χρονικώς διαδικασία) στην επιφάνεια της τομής, έως να την καλύψουν ολόκληρη (Εικόνα 1).

Εικόνα 1. Ίαση τραύματος ακρωτηριασμού ξύλου με δημιουργία επουλωτικού ‘κάλλου’, στο χείλος του τραύματος στην αρχή έως την ολική επούλωση. (Κ. Καζαντζής).

Σε άλλα είδη τραυμάτων ξύλου, μικρότερης έκτασης και σε νεότερους ηλικιακά ιστούς, μπορεί να δημιουργηθεί περιφερειακός ‘κάλλος’, ο οποίος επεκτείνεται προς κάλυψη πολύ γρηγορότερα, συνοδευόμενος από σχηματισμό μεριστώματος εντός των τραυματισμένων ιστών, μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η ιστολογική ισορροπία της τραυματισμένης ζώνης.

Υπάρχουν και πολύ πιο ισχνά τραύματα ξύλου, στα οποία ενεργοποιούνται ταχείς μηχανισμοί επουλώσεως χωρίς τη δημιουργία σύνθετων δομών τύπου ‘κάλλου’, πολλές φορές χωρίς νεοπλασίες ή άλλες φορές με κυτταρικούς σχηματισμούς τύπου ‘κήλης’.

Παραπομπές. Goidanich G. (1964). Εγχειρίδιον Φυτοπαθολογίας, Τόμος Α’. Μετάφραση των Καραμάνου Γ., Μαρσέλου Σ. και Κουγέα Β. Εκδόσεις Γκιούρδα, Αθήνα 1964.