Τι προκαλεί τα διπλόχρωμα άνθη;

Σωματικός χιμαιρισμός

Η βασικότερη αιτία είναι ο σωματικός χιμαιρισμός, δηλαδή η παρουσία διαφορετικών γενετικών κυτταρικών σειρών στο ίδιο φυτό. Τα φυτά αναπτύσσονται από μεριστωματικούς ιστούς που αποτελούνται από στρώματα (L1, L2, L3). Αν ένα από αυτά τα στρώματα υποστεί μετάλλαξη, μπορεί να παράγει πέταλα με διαφορετικό χρώμα. Το αποτέλεσμα είναι άνθη με ρίγες, τομείς ή μωσαϊκό χρωματισμό.

Μεταλλάξεις στις χρωστικές (ανθοκυανίνες)

Το χρώμα των ανθέων καθορίζεται κυρίως από τις ανθοκυανίνες. Μεταλλάξεις σε γονίδια που ελέγχουν τη σύνθεσή τους ή στη μεταφορά τους μέσα στα κύτταρα μπορούν να οδηγήσουν σε ανομοιόμορφο χρωματισμό.

Τοπική έκφραση γονιδίων

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο DNA, αλλά διαφορετικά γονίδια ενεργοποιούνται σε διαφορετικά σημεία του πετάλου. Αυτό οδηγεί σε δίχρωμα άνθη με σταθερά μοτίβα (π.χ. περίγραμμα διαφορετικού χρώματος).

Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Παράγοντες όπως η θερμοκρασία, ο φωτισμός και η θρεπτική κατάσταση μπορούν να επηρεάσουν την ένταση ή την κατανομή του χρώματος. Για παράδειγμα σε ορισμένα καλλωπιστικά, χαμηλές θερμοκρασίες ενισχύουν την εμφάνιση ανθοκυανινών.

Τα διπλόχρωμα άνθη αποτελούν ένα φαινόμενο με σημαντική επιστημονική και εμπορική αξία. Αν και συχνά σχετίζονται με γενετική αστάθεια, μπορούν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά από τους παραγωγούς μέσω σωστής επιλογής και κατάλληλων μεθόδων πολλαπλασιασμού.

Πηγές:

1. Zhang, Y. et al., 2020. Tree peony variegated flowers show a small insertion in the F3’H gene of the acyanic flower parts. BMC Plant Biology, 20, p.211. https://doi.org/10.1186/s12870-020-02428-x

2. Cheng, J. et al., 2015. A small indel mutation in an anthocyanin transporter causes variegated colouration of peach flowers. Journal of Experimental Botany, 66(22), pp.7227–7239.https://doi.org/10.1093/jxb/erv419

3. Majumder, J. et al., 2024.Natural biosynthesis, pharmacological applications, and sustainable biotechnological production of ornamental plant-derived anthocyanin. 3 Biotech, 14(7), p.175.https://doi.org/10.1007/s13205-024-04016-4